fa مروری بر ابزار ارزیابی نظام سلامت روان سازمان جهانی بهداشت: WHO-AIMS تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: پایش مداوم نظام سلامت روان می‌تواند در کاهش مشکلات سلامت روان کشورها کمک نماید. لذا؛ هر نظامی‌نیاز به جمع‌آوری اطلاعات خود دارد.سازمان جهانی بهداشت، ابزاری با نام WHO-AIMS را با هدف ارتقاء و کمک به سلامت روان کشورها معرفی کرده است.<br> هدف: مطالعه با هدف آشنایی با ابزار ارزیابی نظام سلامت روان WHO-AIMS در کشورهای مختلف و شناسایی مشکلات کشورها و ارائه اولین نتیجه ارزیابی نظام سلامت روان ایران توسط سازمان جهانی بهداشت انجام شده بود.<br> مواد و روش‌ها: در این مطالعه مروری سیستماتیک برای شناخت ابزار، جستجوی مفصلی در بانک‌های اطلاعاتی با استفاده از کلید واژه‌های مرتبط مانند Mental Health Systems و WHO-AIMS و World Health Organization Assessment Instrument for Mental Health Systems در سایت‌های خارجی و داخلی انجام شد، در ایران هیچ مقاله‌ای در رابطه با شناخت ابزار یافت نشد، در103 مقاله خارجی (93 گزارش سازمان جهانی بهداشت و 10 مقاله پژوهشی) به معرفی ابزار و مشکلات ابزار و نظام سلامت روان کشورها پرداخته شده بود.<br> یافته‌ها: ابزار WHO-AIMS شامل 6 حیطه (سیاست‌گذاری، برنامه کشوری، بودجه و قانون بهداشت روان، خدمات بهداشت روان، بهداشت روان در نظام PHC، نیروی انسانی، آموزش بهداشت و سایر بخش‌های مرتبط با بهداشت روان و پایش و پژوهش) و 28 زیر مجموعه و 156 شاخص می‌باشد. در مجموع مشکلات بیشتر کشورها، عدم وجود قانون سلامت روان، بودجه کم سلامت روان، هزینه بالای مداخلات روانی اجتماعی، توزیع نامناسب بیمارستان‌های روانی، عدم جمع‌آوری داده‌ها، نیروی انسانی ناکافی، تعداد کم افراد آموزش دیده سلامت روان، نداشتن انجمن بیماران و خانواده‌ها، خدمات ناکافی سلامت روان و ... ذکر شده است.<br> نتیجه‌‌گیری: ابزار WHO-AIMS تصویر واضحی از نقاط قوت و ضعف حوزه سلامت روان را به کشورها نشان می‌دهد و کشورها قادر به نظارت بر پیشرفت ارائه خدمات سلامت روان و اجرای سیاست‌های خود خواهند بود. این مطالعه باعث آشنایی کارکنان و مدیران نظام سلامت روان با این ابزار می‌شود و همچنین با توجه به مشکلات ابزار، پژوهشگران را جهت طراحی الگوهای جدید ارزیابی نظام سلامت روان ترقیب خواهد کرد.<br> &nbsp; Introduction: Continuing control of mental health would be helper in decreasing health problems. So, each health system need to data for mental health promotion that WHO present the special instrument WHO-AIMS.<br> Aim: This study was done for knowing with WHO-AIMS tool, health problems diagnosis in different countries and assessing mental health in Iran by WHO-AIMS.<br> Material & Method: This study was done by systematic review. The key words were Mental Health Systems, and World Health Organization Assessment Instrument for Mental Health Systems in Iran and abroad. In Iran there was not article in introducing WHO-AIMS. But in the world 93 WHO reports and 10 research articles were found that introduced the WHO-AIMS, its usage problems and its applied for assessing mental health systems in different countries.<br> Results: The findings showed that WHO-AIMS have consisted in 6 domains (policymaking, country program, law and budget for mental health, mental health services, mental health in PHC, manpower, health education and other section in mental health for example control and research), 28 sub-scale with 156 items. Also, the main and majority of mental health problems in different countries were no mental health law, low mental health budget, high costs for psychosocial intervention, unsuitable distribution of psychiatric hospitals, no collecting data, staff shortage, not enough educated personnel in mental health, lack of association for patients and their families, not enough mental health services and&nbsp; etc.<br> Conclusion: WHO-AIMS instrument shows a clear picture of threats and opportunities of mental health systems in countries, so they would be improved their mental health systems and<br> implemented their policy in mental health. This study resulted to knowing mental health managers and staff with this instrument and also, researchers drive to develop new tools for assessing mental health system.<br> &nbsp; ارزیابی نظام سلامت روان, سازمان جهانی بهداشت, ارزشیابی سلامت روان, WHO-AIMSWHO-AIMS mental health system evaluation, mental health evaluation, World Health Organization, WHO-AIMS 66 77 http://ijnv.ir/browse.php?a_code=A-10-958-1&slc_lang=fa&sid=1 leila Neisi لیلا نیسی leila.neisi@yahoo.com 5269517957 10031947532846007334 No Ph.D Student Department of Health Services Management , Science and Research Branch, Islamic Azad University ,Tehran , Iran دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد علوم تحقیقات تهران،تهران،ایران leila Riahi# لیلا ریاحی# L.riahi@srbiau.ac.ir 4608932322 10031947532846007335 Yes #Assistant Professor Department of Health Services Management , Science and Research Branch, Islamic Azad University ,Tehran , Iran #استادیار دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد علوم تحقیقات تهران،تهران،ایران Ali Komeili علی کمیلی ali_komeili43@yahoo.com 2121347445 10031947532846007336 No Assistant Professor Department of Health Services Management , Science and Research Branch, Islamic Azad University ,Tehran , Iran استادیار گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران Jafar Bolhari جعفر بوالهری bolharij@yahoo.com 3874299805 10031947532846007337 No Full Professor School of Behavioral Sciences and Mental Health , Spiritual Health Research Center , Center of Excellence in Psychiatry and Clinical Psychology ,Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran روانپزشک دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان: مرکز تحقیقات سلامت معنوی. دانشگاه علوم پزشکی ایران